Odmiana rzeczownika

W języku niemieckim rozróżniamy cztery przypadki, na które wskazuje rodzajnik.


Mianownik/Nominativ  
 wer? was? 
 kto? co?
Dopełniacz/Genitiv 
 wessen? 
 czyj? czyja? czyje?
Celownik/Dativ 
 wem? 
 komu?
Biernik/Akkusativ 
 wen? was? 
 kogo? co?


Oto schemat odmiany rodzajnika:

Kasus
męski
żeński
nijaki
l.mn.
N
der / ein
die / eine
das / ein
die / -
G
des / eines
der / einer
des / eines
der / -
D
dem / einem
der / einer
dem / einem
den / -
A
den / einen
die / eine
das / ein
die / -


Das ist der/ein Schüler.  Wer ist das?
To jest uczeń.  Kto to jest? (N - mianownik)

Das ist das Haus des/eines Vaters.  Wessen Haus ist das?
To jest dom ojca.  Czyj to jest dom? (G - dopełniacz)

Ich helfe dem/einem Vater.  Wem hilfst du?
Ja pomagam ojcu.  komu pomagasz? (D - celownik)

Ich sehe den/einen Vater.  Wen siehst du?
Widzę ojca.  Kogo widzisz? (A - biernik)


UWAGA!
Rzeczowniki rodzaju męskiego i nijakiego otrzymują w dopełniaczu liczby pojedynczej końcówkę -(e)s, a w celowniku liczby mnogiej wszystkie rodzaje otrzymują końcówkę -n:


Das ist das Haus des Vaters. 
To jest dom ojca. (G - dopełniacz l. poj.)
Der Lehrer hilft den Schülern.
Nauczyciel pomaga uczniom. (D - celownik l.mn.)
Jest też kilka ważnych rzeczowników rodzaju przeważnie męskiego, które w liczbie mnogiej, oraz w liczbie pojedynczej (oprócz mianownika) mają końcówkę -(e)n.

Das ist der Vater des Jungen.
To jest ojciec chłopca (G - dopełniacz).

Sie hilft dem Jungen.
Ona pomaga chłopcu (D - celownik).

Im Geschäft gab es viele Frauen und Jungen.
W sklepie było dużo kobiet i chłopców (A - biernik).


Ważniejsze rzeczowniki tej odmiany to:

der Affe
der Bär
der Bauer
der Hase
der Held
der Herr
der Junge
der Kollege
der Löwe
der Mensch
der Nachbar
der Elefant
der Student
der Präsident
der Polizist
der Terrorist
der Architekt
der Soldat
der Automat
der Fotograf

Odmiana imion własnych

Imiona własne występują na ogół w liczbie pojedynczej. Mają końcówkę tylko w dopełniaczu   -s.
Das ist Peters Auto.
Das ist das Auto Peters.
To jest auto Piotra.

Formy te można zastąpić przyimkiem "von" z celownikiem:
Das ist das Auto von Peter.
To jest auto Piotra.

Jeżeli imię kończy się na -s, -z, -tz, -ß, -x to w dopełniaczu ma końcówkę -ens:
Fritz - Fritzens
Max - Maxens 

W mowie pisanej końcówkę dopełniaczową można zastąpić apostrofem:
Franz - Franzens = Franz'

Jeżeli imię i nazwisko występują razem, odmieniamy tylko nazwisko:
Die Musik Wolfgang Amadeus Mozarts ist weltbekannt.
Muzyka Wolfganga Amadeusza Mozarta jest znana na całym świecie.

Jeżeli nazwisko poprzedza tytuł lub nazwa zawodu, nazwisko się nie odmienia:
der Roman des Schriftstellers Thomas Mann
powieść pisarza Tomasza Manna

das Referat des Direktors Müller
referat dyrektora Mllera

Tytuł Doktor nigdy się nie odmienia, natomiast tytuł Herr odmienia się zawsze:

die Studenten Herrn Doktor Schmidts
studenci doktora Schmidta

Rzeczownikowo użyte inne części mowy

Rzeczowniki utworzone od przymiotników i imiesłowów mają końcówki przymiotnikowe, w zależności od tego, czy występują z rodzajnikiem określonym czy nieokreślonym, tzn. odmieniają się tak jak przymiotnik.

bekannt 
 ein Bekannter 
 der Bekannte znajomy 
reisend 
 ein Reisender 
 der Reisende podróżny 
verliebt 
 ein Verliebter 
 der Verliebte zakochany




Rzeczowniki utworzone od bezokoliczników są zawsze rodzaju nijakiego i nie mają liczby mnogiej. 

lesen czytać - das Lesen czytanie 
das Lesen 
des Lesens 
dem Lesen 
das Lesen
