Zdania 

W języku niemieckim bardzo ważny jest szyk zdania, czyli miejsce poszczególnych wyrazów 
w zdaniu. W zależności od tego, jaki jest to typ zdania, wyrazy mają określony szyk. 

Zdanie twierdzące 

Jedna z najważniejszych zasad języka niemieckiego mówi, że czasownik w zdaniu prostym twierdzącym stoi zawsze na drugiej pozycji, niezależnie od tego, co stoi wcześniej.

Ich gehe um 9 Uhr nach Hause.
Idę do domu o godz. 9.

W zależności od tego , co chcemy zaakcentować, możemy też powiedzieć:
Um 9 Uhr gehe ich nach Hause.
Nach Hause gehe ich um 9 Uhr.

Jeżeli w zdaniu czasownik podstawowy występuje z czasownikiem posiłkowym (zobacz: Perfekt, Plusquamperfekt, Futur I, Strona bierna), to na drugiej pozycji stoi odmienny czasownik posiłkowy. To samo dotyczy czasowników modalnych (zobacz: Czasowniki modalne )

Ich muss um 9 Uhr nach Hause gehen.
Ich bin um 9 Uhr nach Hause gegangen.
Ich werde um 9 Uhr nach Hause gehen.

Zdanie przeczące 

W języku niemieckim są 3 rodzaje przeczeń: nein, nicht i kein.
Wszystkie one w języku polskim znaczą "nie".
"Nein" odnosi się do całego zdania i występuje samodzielnie lub przed zdaniem, które zaprzecza.

Arbeitest du?
Nein.

"Nicht" odnosi się również do całego zdania, i wtedy występuje po czasowniku. Może też przeczyć części zdania i wtedy stoi przed tą częścią. Nigdy jednak nie występuje samodzielnie.

Nein, ich arbeite nicht.
Arbeitest du viel?
Nein, ich arbeite nicht viel.

"Kein" jest przeczeniem do rzeczownika z rodzajnikiem nieokreślonym. "Kein" odmiania się tak jak rodzajnik nieokreślony (zobacz: Odmiana rzeczownika).

Das ist ein Heft.  Das ist kein Heft.
To jest zeszyt.  To nie jest zeszyt.
Das ist eine Lampe.  Das ist keine Lampe.
To jest lampa. To nie jest lampa.
Ich habe einen Hund.  Ich habe keinen Hund.
Mam psa. Nie mam psa.
Er hilft einer Frau.  Er hilft keiner Frau.
On pomaga pewnej pani.  On nie pomaga żadnej pani.
Jeżeli w pytaniu występuje przeczenie, to odpowiadając "nein" potwierdzamy zdanie, a jeśli chcemy zaprzeczyć odpowiadamy "doch" (odpowiednik "ja").
Gehst du nicht ins Kino?
Czy nie idziesz do kina?
Nein, ich gehe nicht.
Nie, nie idę.
Doch, ich gehe.
Tak, idę.

Zdanie pytające 

Pytania dzielimy na dwie grupy: o rozstrzygnięcie i o uzpełnienie.

- pytanie o rozstrzygnięcie jest to takie pytanie, które wymaga odpowiedzi "tak" albo "nie"
W języku polskim pytania te zaczynają się od słowa "czy", w języku niemieckim tworzymy je poprzez inwersję, czyli przestawienie czasownika na pierwszą pozycję w zdaniu.
Wohnst du in Berlin?
Czy ty mieszkasz w Berlinie?
Möchtest du einen Tee?
Czy chciałbyś herbatę?
- pytanie o uzupełnienie wymaga w odpowiedzi uzupełnienia tego o co pytamy

Może się ono zaczynać od następujących słów pytających:

wer?
kto?
was?
co?
wie?
 jak?
wo?
 gdzie?
wohin?
dokąd?
woher?
skąd?
wann?
kiedy?
warum?
dlaczego?
wie viel?
ile?
wessen?
czyj?
wem?
komu?

Na drugiej pozycji, czyli zaraz po słowie pytającym stoi czasownik.

Wer ist das?
Kto to jest?
Was machst du?
Co ty robisz?
Wohin gehst du?
Dokąd idziesz?
Warum bist du noch nicht im Bett?
Dlaczego jeszcze nie jesteś w łóżku?
Jest jeszcz pewien rodzaj pytań, gdzie słowo pytające występuje z przyimkiem. Zobacz: Przysłówki zaimkowe


